In de Zakkenloods krijgt diaconaat een nieuwe vorm
Hemelsbreed is het nog geen vijf minuten fietsen vanaf het Forum. Google Maps denkt daar anders over en trakteert me op een kleine omweg langs een afgesloten weg op het Eemskanaal. Daar ligt de Zakkenloods, het nieuwe onderkomen van Diaconie in Stad.
Alexandra Matz
Chris, diaconaal opbouwwerker, leidt me rond door de ruimte van zo’n vijfhonderd vierkante meter. Sinds mei heeft Diaconie in Stad hier de sleutels, via leegstandsbeheerder Carex. Op de website wordt gesproken over “een hoop spannende ideeën”. Daar is geen woord van gelogen.
Want de Zakkenloods moet veel meer worden dan een kantoor voor diaconaal werk. Zo zijn er plannen voor een queer gym, waar mensen met allerlei verschillende lichamen veilig kunnen sporten. Er is ruimte voor kunst en culturele activiteiten. Op 14 november vindt hier het minifestival De Kunst van het Verzet plaats. En er komt een huiskamer voor mensen zonder papieren, in samenwerking met INLIA. Onlangs vierde de Costa Ricaanse gemeenschap hier al de onafhankelijkheidsdag.
Wat al deze initiatieven verbindt? Dat ze ruimte zoeken. Letterlijk, maar ook figuurlijk.
Een plek om te blijven
Diaconie in Stad werkt al een aantal jaren projectmatig, vertelt Chris. Maar om iets duurzaams op te bouwen, helpt het om een vaste plek te hebben.
Het gaat hier om meer dan ruimte beschikbaar stellen. De verschillende gebruikers willen samen een gemeenschap vormen, waarin ze ook daadwerkelijk iets te zeggen hebben. En dat blijkt ingewikkelder dan het klinkt. Hoe zorg je ervoor dat niet automatisch degene met het geld, de sleutels of een betaalde functie de koers bepaalt? Hoe geef je mensen werkelijk eigenaarschap over een plek die voor hen bedoeld is? Met Stichting Grondwerk onderzoekt Diaconie in Stad hoe de betrokkenen samen besluiten kunnen nemen.
Met één been buiten de kerk
Het gesprek komt onvermijdelijk op de kerk. Want wat zegt het eigenlijk dat voor dit soort initiatieven een aparte plek nodig is, terwijl Groningen vol kerkgebouwen staat? Jezus zocht juist mensen aan de randen van de samenleving op. Toch lukt het de kerk lang niet altijd om voor die mensen werkelijk een toegankelijke plek te zijn.
Historisch gezien is diaconie vaak hulp geweest vanuit een positie van bezit en macht. Hier wordt geprobeerd het anders te doen. Niet alleen iets vóór mensen organiseren, maar samen met hen. Dat vraagt ook van de kerk de bereidheid om zeggenschap uit handen te geven.
De verbinding met de Protestantse Gemeente Groningen is ondertussen nog niet vanzelfsprekend. Er zijn minder vrijwilligers vanuit de kerken betrokken dan gehoopt. Chris vraagt zich soms af waarom steeds de vraag gesteld moet worden wat dit alles voor de bestaande kerk oplevert. Misschien hebben kerkmensen zelf al genoeg plekken. En gaat het er nu juist om ruimte te maken voor anderen.
Soep en spiritualiteit
Helemaal buiten de kerk staat de Zakkenloods overigens niet. Naast Diaconie in Stad vergadert de Algemene Kerkenraad er.
Ook Mosterd heeft hier onderdak gevonden, een PGG-initiatief voor twintigers en dertigers. Sinds dit jaar zijn er ook Mosterd-vieringen, met muziek, een korte overdenking en creatieve verwerking.
Na ons gesprek mag ik aanschuiven bij de Mosterd-maaltijd. Een mooie gelegenheid om te zien hoe al die grote woorden over gemeenschap en gelijkwaardigheid er in het klein uitzien.
De Zakkenloods is nog volop in ontwikkeling. Er moet nog worden geschilderd, samengewerkt, uitgeprobeerd en ongetwijfeld ook het nodige uitgevochten. Maar misschien begint diaconaat precies daar: niet bij een vastomlijnd plan om anderen te helpen, maar bij het openzetten van een deur. En vervolgens ontdekken wat de mensen die binnenkomen zelf meebrengen.
Dit artikel verscheen eerder in Kerk in Stad 19 – 2026, www.kerkinstad.nl