In gesprek met Koos Meisner
Het belangrijkste probleem waarvoor de wereld zich gesteld ziet: zo ziet Koos Meisner de klimaatcrisis. Met hartstochtelijkheid probeert hij de kerk te activeren om paal en perk te stellen aan onze economische groei, en te consuminderen. Hij vindt het een kardinale taak van de diaconie, en dus van de kerk als geheel. “De urgentie van het probleem ontgaat de meesten van ons, en ontbreekt ook bij overheden.”
Reinder de Jager
Gevolgen voor de armen
De gevolgen van onze uitputting van de aarde komen voor een belangrijk deel bij de armsten in de wereld terecht. Bij de mensen in de periferie. Wij mensen in het centrum van de macht en de rijkdom zorgen wel goed voor onszelf. Een eenvoudig voorbeeld: de armsten wonen in gebieden die het eerst aan de beurt zijn als rivieren overstromen – de rijken hebben wel een huis in de bergen hogerop. “Bij een ramp betalen rijken met bezit (zij bezitten meer), armen betalen echter met hun leven (zij wonen op de gevaarlijkste plekken).” Dat zie je ook bij de huidige energiecrisis: wij betalen de diesel duur, maar in de Filipijnen is er geen diesel meer te krijgen. En ook dichterbij: we zouden om moeten kijken naar wijken met slecht geïsoleerde huizen, waar energiearmoede is.
Crisis al veel langer bekend
Dat de opwarming van de aarde enorme gevolgen heeft voor ons klimaat – toename van extreem weer, droogte in bijvoorbeeld Zuid-Europa en overstromingen elders – staat buiten kijf. Het jaarlijkse klimaatrapport van de Wereld Meteorologische Organisatie schetst een alarmistisch beeld: nog nooit sinds de metingen begonnen hield de aarde zoveel warmte vast als in 2025.*)
Koos, tot zijn pensioen aardrijkskunde-docent, wijst me erop dat klimaatverandering al sinds 2000 eindexamenstof is voor leerlingen. We kunnen niet zeggen dat deze crisis onverwachts komt. Wie kent niet het Rapport van de Club van Rome uit de jaren zestig van de vorige eeuw? Dat rapport is niet zo lang geleden nog eens wetenschappelijk bevestigd. En dichter bij huis, wie herinnert zich Bob Goudzwaard niet, van de ‘economie van het genoeg’, en het CDA-programma ‘Niet bij brood alleen’?
Accra-verklaring
Daarbij haalt hij ook de Verklaring van Accra aan (zie kader), waar (conservatieve) reformatorische kerken in 2004 luid en duidelijk en tamelijk radicaal vanuit het evangelie het neoliberalisme de wacht aangezegd hebben. Deze kerken waren zendingskerken in Afrika, en hadden de klimaatcrisis aan den lijve ondervonden. Ongeremde economische groei werd daarbij als een zonde aangemerkt, een veelvraat die huishoudt juist onder de armsten – waar de doden zullen vallen.
“… wij verwerpen de cultuur van buitensporig consumentisme en wedijverende hebzucht en het egoïsme van de neoliberale wereldmarkt, en ieder ander systeem dat pretendeert dat er geen alternatief is.” Uit: Accra-verklaring
Diaconale opdracht en profetisch spreken
Koos: “Wat mij zorgen baart is dat wij, ook in onze kerken, de urgentie van dit alles te weinig zien.” Onze overheid doet ook te veel aan incident-politiek. Het klimaat? Dat komt later wel… Natuurlijk is er het initiatief van de Groene Kerken – waar Koos ook actief in meedoet. Maar klimaatbewustzijn moet voor hem meer zijn dan, badinerend gezegd, het kruidentuintje tegen de kerk aan of een keer een interessante themaviering. Voor hem is het een wezenlijke opdracht voor een diaconale kerk. We kunnen als kerk niet een beetje aan milieu doen, als een sausje. We mogen als kerk ook wel eens profetische woorden spreken – zoals de profeten in het Oude Testament niet de machthebbers naar de mond praatten. Met grote instemming haalt hij een citaat uit ‘Laudate si’ aan, de encycliek van Paus Franciscus, waarin hij hekelt:
“Gedrag dat ook onder gelovigen de weg voor een oplossing [van de crises] in de weg staat, [gedrag dat] gaat van ontkenning van het probleem tot onverschilligheid, gemakzuchtige berusting of blind vertrouwen in technische oplossingen.”
Koos: “Beter kan ik het niet verwoorden!”
*) Bron: Trouw, 24 maart 2026
Dit artikel verscheen eerder in Kerk in Stad 7 – 2026, www.kerkinstad.nl